Manezha Dost

Niniejszy artykuł poświęcony jest procesowi rekultywacji terenów największej kopalni surowców skalnych w Polsce – Kopalni Wapienia „Kujawy”. Zaprezentowany projekt rekultywacji ma priorytet rekreacyjno-edukacyjny, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym. W projekcie uwzględniona jest analiza środowiskowo-przestrzenna, jak również społeczno-kulturowa i gospodarcza regionu.
Jednym z głównych celów projektu jest stworzenie harmonijnej integracji nowoczesnych rozwiązań architektonicznych z naturalnym krajobrazem charakterystycznym dla obszaru, na którym znajduje się kopalnia. Co więcej, cenne i unikalne walory przyrodnicze będą w pełni wykorzystane w celu ekspozycji zadań rekreacyjno-edukacyjnych centrum. Ponadto, poprzez integrację istniejącej infrastruktury technicznej niezbędnej do prac wydobywczych kopalni z działalnością centrum (m.in. przez odpowiednie zaplanowanie komunikacji) prognozuje się zdynamizowanie rozwoju lokalnej gospodarki. Istotnym aspektem jest również rzetelna analiza potrzeb dydaktycznych adresatów projektu w zależności od ich wieku i zainteresowań oraz dostosowanie jej do bogatej oferty proponowanej przez centrum. Cele rekreacyjne centrum zostały spełnione między innymi dzięki zaprojektowaniu starannie dobranych obiektów architektury krajobrazu zgodnie z potrzebami użytkowymi, psychicznymi i biologicznymi młodego człowieka. Przez połączenie rekreacyjnego charakteru przedsięwzięcia z edukacyjnym, oczekuje się dużego zainteresowania nie tylko regionalnych szkół i placówek edukacyjnych, ale także lokalnej społeczności. Projekt ma potencjał innowacyjności, dzięki czemu może nabrać znaczenia w skali ogólnokrajowej, także ze względu na unikatowy charakter projektowanych rozwiązań.

W czasach postępującego rozwoju urbanistycznego ogromne znaczenie odgrywa harmonijne wkomponowanie nowych budynków w istniejące już otoczenie oraz uwzględnienie uwarunkowań środowiskowych i klimatycznych regionu. W światowych trendach wyraźnie zaznacza się chęć kreowania architektury nowoczesnej i innowacyjnej a przy tym ściśle związanej z lokalną kulturą i tradycją. Projektowanie architektury zrównoważonej oraz bliskiej idei krytycznego regionalizmu zyskuje więc na coraz większej popularności. Jednym z założeń tej koncepcji jest bezpośrednie, dialektyczne obcowanie budynku z naturą. Kenneth Frampton opisuje, że podstawową cechą krytycznego regionalizmu jest „place-form”, czyli kształtowanie architektury silnie związanej z miejscem i terenem, na którym się znajduje, uwzględniającej grę światła, topografię oraz warunki klimatyczne. W niniejszym artykule przeanalizuję wybrane współcześnie zbudowane w Europie enoteki jako architekturę ściśle związaną przez swoją funkcję z terenami zielonymi. Postaram się odpowiedzieć na pytanie czy budynki te stworzone dla potrzeb ludzi szanujących przyrodę i czerpiących przyjemność z obcowania z nią mogą być przykładem wzorcowych rozwiązań dla projektów uwzględniających zachowanie walorów środowiska naturalnego.