Łukasz Grabowski

Dotychczas rzadko podejmowano się korpusowych badań nad często powtarzalnymi frazeologizmami w tekstach napisanych w języku polskim, zwłaszcza reprezentujących rejestry specjalistyczne. Rezultatem takiego stanu rzeczy jest m.in. niedobór badań korpusowych nad zbitkami wielowyrazowymi (lexical bundles) (Biber et al. 1999) na materiale w języku polskim. Wykonane z perspektywy rejestru języka (Biber i Conrad 2009), niniejsze badanie o charakterze eksploracyjno-opisowym jest pomyślane jako pierwszy krok na drodze do opracowania bardziej wszechstronnego opisu – z wykorzystaniem podejścia sterowanego korpusem – użycia i funkcji dyskursywnych najczęstszych zbitek wielowyrazowych występujących w ulotkach dla pacjentów, które są jednym z najczęściej używanych typów tekstów w sektorze opieki zdrowotnej w Polsce. Materiał badawczy obejmuje 100 ulotek napisanych w języku polskim, pozyskanych ze stron internetowych dziesięciu fi rm farmaceutycznych działających na polskim rynku leków, zebranych w specjalnie do tego celu stworzonym korpusie liczącym ok. 197 000 wyrazów tekstowych. Oparte w dużym stopniu na elementach metodologii zaczerpniętej z badań Bibera, Conrad i Cortes (2003, 2004), Bibera (2006) i Goździa-Roszkowskiego (2011), niniejsze badanie ma również na celu przedstawienie propozycji metodologicznych w kontekście przyszłych badań nad zbitkami wielowyrazowymi na materiale polskich tekstów. Takie zamierzenie wydaje się uzasadnione, ponieważ dotychczasowe badania nad zbitkami wielowyrazowymi w przeważającej większości wykonano na materiale tekstów napisanych w języku angielskim. Wyniki niniejszego badania pilotażowego wykazały istotny związek pomiędzy wysoką frekwencją zbitek wielowyrazowych a funkcją komunikacyjną i kontekstem sytuacyjnym, w jakim zazwyczaj używane są ulotki dla pacjentów

Niniejsze badanie o charakterze pilotażowym dotyczy wykorzystania wybranych metod badawczych językoznawstwa korpusowego i stylistyki komputerowej w analizie uniwersaliów tłumaczeniowych na materiale wybranych współczesnych polskich tłumaczeń literackich. Mówiąc ściślej, badanie dotyczy wybranych uniwersaliów typu T (za Chestermanem 2004), które nazywam uniwersaliami tłumaczeniowymi wewnątrz-językowymi (Grabowski 2011), takich jak kluczowe wzorce leksykalne (corepatterns of lexicaluse; Laviosa 2002) oraz hipoteza dotycząca konwergencji (levelling-out; Baker 1996). W celu przeprowadzenia niniejszego badania opracowano dwa specjalne korpusy badawcze (z 500 000 wyrazów tekstowych w każdym) obejmujące wybrane współczesne polskie powieści oraz wybrane współczesne tłumaczenia literackie z języka angielskiego na język polski.Wyniki badania wykazały, że jako całość teksty tłumaczone są bardziej zróżnicowane leksykalnie od tekstów nietłumaczonych, ale też cechują się większą liczbą powtórzeń i mniejszym zróżnicowaniem leksykalnym jeśli idzie o wyrazy o wysokiej frekwencji w tekście. Z drugiej strony badanie wykazało, że teksty nietłumaczone cechują się większym bogactwem leksykalnym w zakresie wyrazów o niskiej frekwencji w tekście, gdzie z reguły można znaleźć słownictwo kreatywne i odautorskie. Metody wielowymiarowe (analiza głównych składowych, analiza skupień) potwierdziła hipotezę dotyczącą konwergencji, zgodnie z którą można zaobserwować większe podobieństwo między tekstami tłumaczonymi niż między tekstami tłumaczonymi a oryginałami napisanymi w tym samym języku.