Edyta Pijet-Migoń

Zmiany polityczne i ekonomiczne w Europie Środkowo-Wschodniej wpłynęły znacząco na rozwój transportu lotniczego na tym obszarze. W większości państw najistotniejszym czynnikiem zmian była liberalizacja rynku transportu lotniczego. W przypadku portów lotniczych wschodniej części Niemiec największe zmiany w wielkości ruchu pasażerskiego nastąpiły bezpośrednio po zjednoczeniu NRD i RFN, zakończenie procesu liberalizacji w Europie Zachodniej nie miało już tak dużego wpływu. Aktywizacja portów regionalnych była bardzo często związana z ekspansją przewoźników niskokosztowych, którzy aktualnie w większości portów regionalnych mają dominujący udział w strukturze przewozów. Największy rozwój portów regionalnych nastąpił w największych nowych państwach UE – w Polsce i Rumunii. Szczególny rozwój nastąpił w portach w Krakowie, Gdańsku, Katowicach, Wrocławiu, Cluj-Napoca, Timişoarze i Iaşi. W przypadku mniejszych państw duży wzrost liczby pasażerów zanotowały porty w Kownie, Palandze i Debreczynie. Nie wszystkie porty regionalne rozwinęły się zgodnie z prognozami. W przypadku kilku portów duże inwestycje infrastrukturalne można uznać za nietrafione.

Współczesny rozwój transportu lotniczego w państwach Unii Europejskiej odbywa się w warunkach pełnej liberalizacji rynku przewozów lotniczych i respektowania wszystkich dziewięciu wolności, co zaowocowało pojawieniem się zjawisk wcześniej niewystępujących. Należy do nich rozwój połączeń typu full cabotage. Aktualnie w obrębie państw UE połączenia o charakterze kabotażowym oferowane są głównie przez przewoźników niskokosztowych. Najwięcej krajowych połączeń kabotażowych jest w państwach Europy Południowej: we Włoszech, Francji, Hiszpanii, Portugalii, Grecji. Na mniejszą skalę połączenia kabotażowe obecne są w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Polsce i Rumunii. Dominują trasy pomiędzy miastami znacząco oddalonymi lub położonymi na wyspach oraz miastami, pomiędzy którymi nie ma połączeń pociągami dużych prędkości. Wśród obsługiwanych portów dominują porty regionalne lub porty satelitarne dla dużych aglomeracji miejskich oraz porty położone w regionach atrakcyjnych dla rozwoju turystyki. Połączenia kabotażowe mają duży udział w rynku przewozów krajowych, zwłaszcza w tych państwach, gdzie dawni przewoźnicy narodowi mają stosunkową słabą pozycję (Włochy, Grecja, Polska, Rumunia). Połączenia kabotażowe najczęściej wypełniają luki w sieci połączeń i rzadko oferowane są na trasach między głównymi portami krajowymi, na których jest duża konkurencja pomiędzy przewoźnikami. Połączenia kabotażowe przyczyniają się do zwiększenia dostępności transportowej obszarów uznawanych do niedawna za peryferyjne.