@article{1801820b-cb8c-41be-8ae1-9f93becd1800,
author = {Monika Stachoń},
title = {Uwarunkowania zamachu stanu w Iranie w 1953 roku},
journal = {Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego},
volume = {2022},
number = {Numer 26 (14)},
year = {2022},
issn = {2080-1335},
pages = {228-258},keywords = {zamach stanu; tajna operacja; wywiad; Iran; Bliski Wschód},
abstract = {Zamach stanu, do którego doszło 19 sierpnia 1953 r. w Teheranie, był brytyjsko-amerykańską tajną operacją wywiadowczą, zaplanowaną i wykonaną przy udziale grupy irańskich rojalistów. Głównym celem rządów Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych było utrzymanie wpływów politycznych w Iranie bez ujawniania swego zaangażowania. Wydarzenia te, uznawane za przejaw zewnętrznej ingerencji w politykę państwa, zajmują niezwykle ważne miejsce we współczesnej irańskiej świadomości historycznej i politycznej oraz determinują stosunki Iranu ze Stanami Zjednoczonymi, a tym samym wpływają na bezpieczeństwo całego regionu Bliskiego Wschodu. Autorka przedstawia trzy główne uwarunkowania tego zamachu. Zalicza do nich: brytyjsko-irański konflikt na tle nacjonalizacji sektora naftowego, dokonanej przez premiera Mohammada Mosaddegha, niebezpieczeństwo związane z włączeniem Iraku w strefę wpływów komunistycznych, a także czynniki wewnętrzne, w tym spory w ramach rządzącej koalicji. Autorka stara się odpowiedzieć na pytania: jak kształtowała się brytyjska polityka wobec Iranu dotycząca eksploatacji ropy naftowej, jakie były przyczyny zaangażowania się Amerykanów w tajne działania Secret Intelligence Service w Teheranie w latach 1952–1953, a także czy zamach stanu mógł być wynikiem działań wyłącznie wewnętrznej opozycji wobec Mohammada Mosaddegha.},
doi = {10.4467/20801335PBW.21.041.15701},
url = {https://ejournals.eu/czasopismo/przeglad-bezpieczenstwa-wewnetrznego/artykul/uwarunkowania-zamachu-stanu-w-iranie-w-1953-roku}
}