%0 Journal Article
%T Nowe trendy w technologiach GIS i teledetekcji w zakresie monitorowania środowiska: innowacje, zastosowania i przyszłe kierunki rozwoju
%A Szafarczyk, Anna
%A Agbasi, Okechukwu Ebuka
%J Geoinformatica Polonica
%V 2025
%R 10.4467/21995923GP.25.002.22857
%N Vol. 24 (2025)
%P 25-41
%K Systemy Informacji Geograficznej (GIS), teledetekcja (RS), monitoring środowiska, sztuczna inteligencja (AI), zrównoważony rozwój
%@ 1642-2511
%D 2025
%U https://ejournals.eu/czasopismo/geoinformatica-polonica/artykul/emerging-trends-in-gis-and-remote-sensing-technologies-for-environmental-monitoring-innovations-applications-and-future-directions
%X Rosnące wyzwania związane ze zmianami klimatu, utratą bioróżnorodności, degradacją gleby i ekspansją miast zwiększyły zapotrzebowanie na wiarygodne, wysokiej rozdzielczości i aktualne dane środowiskowe. Technologie systemów informacji geograficznej (GIS) i teledetekcji (RS) stały się niezbędnymi narzędziami do monitorowania środowiska, umożliwiając systematyczne gromadzenie, analizę i wizualizację danych przestrzennych w różnych ekosystemach. Niniejszy przegląd syntetyzuje najnowsze innowacje w dziedzinie GIS i RS, które przekształcają nadzór nad środowiskiem i proces decyzyjny. Kluczowe osiągnięcia obejmują integrację sztucznej inteligencji (AI) i uczenia maszynowego (ML) w celu ulepszonej klasyfikacji obrazów, platformy chmurowe, takie jak Google Earth Engine (GEE), do skalowalnej analizy, oraz coraz częstsze wykorzystanie bezzałogowych statków powietrznych (UAV) i czujników hiperspektralnych do monitorowania o wysokiej rozdzielczości. Ponadto konwergencja analityki geoprzestrzennej z dużymi zbiorami danych, Internetem Rzeczy (IoT) i podejściami partycypacyjnymi, takimi jak nauka obywatelska, zwiększa dostępność i wpływ danych środowiskowych. Studia przypadków z Afryki, Azji i inicjatyw globalnych podkreślają praktyczne zastosowania w wykrywaniu zmian w użytkowaniu gruntów, ocenie zasobów wodnych, mapowaniu ryzyka zagrożeń, analizie miejskich wysp ciepła i ochronie bioróżnorodności. Chociaż potencjał tych narzędzi jest ogromny, wciąż istnieją wyzwania, takie jak interoperacyjność danych, luki w zasobach technicznych, bariery w integracji polityki oraz kwestie etyczne związane z nadzorem i równością danych. Niniejszy przegląd wzywa do zwiększenia inwestycji w narzędzia open source, współpracy interdyscyplinarnej i inkluzywnego zarządzania danymi, aby w pełni wykorzystać potencjał GIS i RS w osiąganiu odporności i zrównoważonego rozwoju środowiska. Przyszłe kierunki rozwoju kładą nacisk na monitorowanie w czasie rzeczywistym, ramy etyczne oraz demokratyzację inteligencji przestrzennej.