%0 Journal Article
%T Droga do cyfryzacji
%A Gilliland, Anne J.
%J Archeion
%V 2025
%R 10.4467/26581264ARC.25.008.21260
%N 126
%P 10-29
%K koncepcje archiwalne, teoria archiwalna, sztuczna inteligencja, archiwa cyfrowe, zarządzanie dokumentacją elektroniczną
%@ 0066-6041
%D 2025
%U https://ejournals.eu/czasopismo/archeion/artykul/getting-to-digital
%X Od ponad 40 lat archiwa automatyzują swoje procesy i digitalizują treści. W tym czasie praktyki i koncepcje archiwistyczne przeżyły bezprecedensowy rozwój, archiwa zbudowały znaczącą obecność w sieci, a dokumentacja tworzona jest niemal wyłącznie w formie cyfrowej. Obecnie archiwa są postrzegane przez twórców sztucznej inteligencji i naukowców jako jedno z niewielu pozostałych źródeł dużych zbiorów danych, zarówno do szkolenia dużych modeli językowych, jak i do odkrywania nowej wiedzy o przeszłości i ludzkości. Niemniej jednak archiwa nie osiągnęły jeszcze pełni cyfrowych możliwości i funkcjonalności, i to nie tylko z powodu ograniczonych zasobów. Można zadać pytanie, czy kiedykolwiek to osiągną – a nawet czy powinny? Wykład ten stanowi przegląd historii cyfryzacji archiwów, zawierający analizę motywacji i wyzwań pojawiających się na różnych jej etapach. Rozważa, dlaczego i jak ewoluowały jej cele, w jaki sposób zmieniały się pytania pojawiające się w procesie podejmowania decyzji oraz jak mogą one dalej ewoluować z perspektywy przyszłej natury archiwów, ich roli i praktyk archiwalnych.