@article{01979c7b-1791-7146-8846-d4841d1ee003,
author = {Ewa Szalińska, Agnieszka  Wypych, Paweł Wilk, Paulina Orlińska-Woźniak, Petr Skalák},
title = {Rola opadów atmosferycznych w modelowaniu zmian środowiska przyrodniczego obszarów górskich – w jaki sposób modele klimatyczne determinują wyniki? (Przykład z Polskich Karpat)},
journal = {Prace Geograficzne},
volume = {2025},
number = {Zeszyt 178},
year = {2025},
issn = {1644-3586},
pages = {77-102},keywords = {opady atmosferyczne; modele klimatyczne; scenariusze zmian środowiska przyrodniczego; Karpaty},
abstract = {Wzrost opadów atmosferycznych przyspiesza erozję gleby, zwiększa też transport zawiesiny, zwłaszcza w zlewniach górskich. W obliczu zmieniających się warunków klimatycznych, w szczególności zwiększającej się intensywności zjawisk atmosferycznych, przy równocześnie silnej antropopresji, wiarygodna projekcja tych zmian w skali lokalnej jest kwestią kluczową m.in. dla zrównoważonego zarządzania usługami ekosystemowymi. Projekcje przyszłych zmian przeprowadzane są zazwyczaj dwuetapowo, gdzie w pierwszym etapie wykorzystywane są modele klimatyczne, a właściwa ocena wpływu tych zmian realizowana jest poprzez wykorzystanie modeli środowiskowych. Obydwa etapy przeprowadzane są zazwyczaj niezależnie i przez różne środowiska eksperckie. Celem pracy jest ocena wpływu, jaki wywiera dobór modeli i scenariuszy klimatycznych na wyniki modelowania środowiskowego. Na przykładzie zlewni górnej Raby dokonano szacowania ładunku zawiesiny dostarczanej do zbiornika z wykorzystaniem wybranych scenariuszy zmian. Różnice w opracowanych prognozach mogą sięgać nawet 6000 t zawiesiny rocznie. Uzyskane efekty udowadniają, że niewłaściwy dobór zmiennych modelu (w tym wypadku błędnie utworzona wiązka modeli klimatycznych) może prowadzić do skrajnych wyników i w rezultacie do niewłaściwego zarządzania środowiskiem przyrodniczym.},
doi = {10.4467/20833113PG.25.004.21633},
url = {https://ejournals.eu/czasopismo/prace-geograficzne/artykul/rola-opadow-atmosferycznych-w-modelowaniu-zmian-srodowiska-przyrodniczego-obszarow-gorskich-w-jaki-sposob-modele-klimatyczne-determinuja-wyniki-przyklad-z-polskich-karpat}
}