Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studia Religiologica – czasopismo redagowane w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego od 1977 roku. Publikuje artykuły, recenzje, sprawozdania i raporty z zakresu wszystkich subdyscyplin religioznawstwa.
Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studia Religiologica – czasopismo redagowane w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego od 1977 roku. Publikuje artykuły, recenzje, sprawozdania i raporty z zakresu wszystkich subdyscyplin religioznawstwa. Wszystkie artykuły publikowane w czasopiśmie są dostępne bezpłatnie.
Redakcja zeszytu:
Małgorzata Grzywacz, Elżbieta Przybył-Sadowska
Sekretarz redakcji:
Joanna Malita-Król
Redaktor naczelny:
Elżbieta Przybył-Sadowska
Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Wydziału Filozoficznego oraz Instytutu Religioznawstwa w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 3,
Ahead of print
Zielonoświątkowcy pojawili się na ziemiach polskich później niż baptyści i ewangeliczni chrześcijanie, i niemal jednocześnie równocześnie z wolnymi chrześcijanami oraz wyznawcami Kościoła Chrystusowego. Pomiędzy wymienionymi ugrupowaniami dochodziło do nieporozumień i konfliktów, najwięcej ich jednak mieli zielonoświątkowcy. Zielonoświątkowcy często rozbijali ich zbory, a konwersje na pentekostalizm były częstsze niż w drugą stronę. I był to główny powód niechęci bądź wrogiego stosunku innych protestantów do zielonoświątkowców. Innym powodem niechęci był brak akceptacji zielonoświątkowego doświadczenia religijnego, działacze innych Kościołów traktowali je jako zagrożenie dla siebie. Obawiano się, że przyjęcie tego doświadczenia groziło likwidacją ich własnych zborów. Po roku 1990 chrystusowi otworzyli się na doświadczenie zielonoświątkowe i okazało się, że nie zagraża ono istnieniu Kościoła.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 3,
Ahead of print
W artykule ukazano warunki tworzenia się od początku XIX wieku macedońskiej świadomości narodowej na płaszczyźnie stosunków między odłamami różnych religii zakorzenionych na terenie kraju jako rezultaty złożonych procesów historycznych. Elementy tej świadomości zawierają zarówno przekonania o dialogowej (lub konfrontacyjnej) naturze opisanych relacji, jak i argumenty na rzecz esencjalnej i zamkniętej tożsamości wyznaniowej Macedończyków. Źródłem niejednoznaczności była struktura społeczeństwa uformowanego w osmańskim etnokonfesyjnym modelu milletów, rywalizacja między sąsiednimi Cerkwiami narodowymi czy antagonizm słowiańsko-grecki. Podłoże zjawisk takich jak ruchy unickie, misje protestanckie i kanały komunikacji między prawosławnymi oraz muzułmanami dowodzi, że różne formy interakcji miały w przeszłości często cele związane z polityczną koniunkturą. Wzbogacały też wachlarz zbiorowych doświadczeń współistnienia różnych wiar w ich ewolucji do instytucjonalnego stanu obecnego.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 3,
Ahead of print
Artykuł dotyczy polityki wyznaniowej Wolnego Państwa Bawarii w kontekście decyzji dotyczącej obowiązku wieszania krzyży w urzędach administracji publicznej. Charakterystyka dokonana została poprzez pryzmat płaszczyzny społecznej, formalno-prawnej oraz politycznej.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 3,
Ahead of print
Artykuł stanowi analizę 35 frazemów używanych przez polskich protestantów pentekostalnych. Owe sformułowania zawierają metafory konceptualne, których domena źródłowa to czynność wykonywana za pomocą części ciała lub doświadczenie zmysłowe. Domeny docelowe to z kolei poszczególne elementy duchowości pentekostalnej – „duchowy przełom”, modlitwa oraz posłuszeństwo Bogu. Źródłem materiału badawczego są wywiady przeprowadzone przez autorkę artykułu. Cel rozważań to przede wszystkim próba opisu powodów wystąpienia tego typu metafor w badanych sformułowaniach oraz wskazania wpływu tak zwanej ucieleśnionej symulacji na sposób postrzegania wspomnianych elementów duchowości.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 3,
Ahead of print
Zielonoświątkowcy pojawili się na ziemiach polskich później niż baptyści i ewangeliczni chrześcijanie, i niemal jednocześnie równocześnie z wolnymi chrześcijanami oraz wyznawcami Kościoła Chrystusowego. Pomiędzy wymienionymi ugrupowaniami dochodziło do nieporozumień i konfliktów, najwięcej ich jednak mieli zielonoświątkowcy. Zielonoświątkowcy często rozbijali ich zbory, a konwersje na pentekostalizm były częstsze niż w drugą stronę. I był to główny powód niechęci bądź wrogiego stosunku innych protestantów do zielonoświątkowców. Innym powodem niechęci był brak akceptacji zielonoświątkowego doświadczenia religijnego, działacze innych Kościołów traktowali je jako zagrożenie dla siebie. Obawiano się, że przyjęcie tego doświadczenia groziło likwidacją ich własnych zborów. Po roku 1990 chrystusowi otworzyli się na doświadczenie zielonoświątkowe i okazało się, że nie zagraża ono istnieniu Kościoła.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 3,
Ahead of print
W artykule ukazano warunki tworzenia się od początku XIX wieku macedońskiej świadomości narodowej na płaszczyźnie stosunków między odłamami różnych religii zakorzenionych na terenie kraju jako rezultaty złożonych procesów historycznych. Elementy tej świadomości zawierają zarówno przekonania o dialogowej (lub konfrontacyjnej) naturze opisanych relacji, jak i argumenty na rzecz esencjalnej i zamkniętej tożsamości wyznaniowej Macedończyków. Źródłem niejednoznaczności była struktura społeczeństwa uformowanego w osmańskim etnokonfesyjnym modelu milletów, rywalizacja między sąsiednimi Cerkwiami narodowymi czy antagonizm słowiańsko-grecki. Podłoże zjawisk takich jak ruchy unickie, misje protestanckie i kanały komunikacji między prawosławnymi oraz muzułmanami dowodzi, że różne formy interakcji miały w przeszłości często cele związane z polityczną koniunkturą. Wzbogacały też wachlarz zbiorowych doświadczeń współistnienia różnych wiar w ich ewolucji do instytucjonalnego stanu obecnego.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 3,
Ahead of print
Artykuł dotyczy polityki wyznaniowej Wolnego Państwa Bawarii w kontekście decyzji dotyczącej obowiązku wieszania krzyży w urzędach administracji publicznej. Charakterystyka dokonana została poprzez pryzmat płaszczyzny społecznej, formalno-prawnej oraz politycznej.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 3,
Ahead of print
Artykuł stanowi analizę 35 frazemów używanych przez polskich protestantów pentekostalnych. Owe sformułowania zawierają metafory konceptualne, których domena źródłowa to czynność wykonywana za pomocą części ciała lub doświadczenie zmysłowe. Domeny docelowe to z kolei poszczególne elementy duchowości pentekostalnej – „duchowy przełom”, modlitwa oraz posłuszeństwo Bogu. Źródłem materiału badawczego są wywiady przeprowadzone przez autorkę artykułu. Cel rozważań to przede wszystkim próba opisu powodów wystąpienia tego typu metafor w badanych sformułowaniach oraz wskazania wpływu tak zwanej ucieleśnionej symulacji na sposób postrzegania wspomnianych elementów duchowości.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 2,
Ahead of print
Adaptacja kulturowa Łyśca, to jedno z kluczowych zagadnień w studiach nad dziedzictwem kulturowym jednego z najwyższych szczytów Gór Świętokrzyskich, skupione na pytaniu o sakralną funkcję w czasach przedchrześcijańskich, jej charakter, genezę, metrykę etniczną oraz zależność od otaczającej natury. Dotychczasowe poglądy oscylują między akceptacją a sceptycyzmem poznawczym. Jednakże tylko część badaczy odrzuca sakralną metrykę szczytu. Większość przychyla się do tezy, że plateau Łyśca było zagospodarowane jako górskie sanktuarium o metryce sięgającej daleko wstecz przed osadnictwem słowiańskim. Prezentowany artykuł jest podsumowaniem dotychczasowego stanu badań oraz próbą jego oceny. Autor skłania się do kontynuowania interpretacji szczytu jako dawnego górskiego sanktuarium o cechach tzw. „świętego gaju”, wyłączonej przestrzeni sakralnej delimitowanej datowanym na VIII/IX w. otaczającym kamiennym podwójnym wałem zgodnie z dotychczasowymi sugestiami badań archeologicznych lub jak u Germanów świątyni naturalnej w typie nemetonu. Pierwotnym powodem sakralizacji szczytu oraz obiektem odrębnej adoracji oraz źródłem nazwy wzniesienia było gołoborze, naturalny twór skalny pozbawiony lasu (goły od boru), który wpłynął na uformowanie się nazwy całego szczytu „Łysiec”, od przymiotnika „łysy”, w znaczeniu „góra łyskająca”, „błyskająca” z białą plamką – gołoborzem jako świetlnym (wypalonym przez światło?) znamieniem. Sugeruje także, że Łysiec dla czasów słowiańskich mógł być górą perunową, poświęconą Perunowi, władcy nieba, błyskawic, gromów, burzy.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 2,
Ahead of print
Pentekostalizm od początku swego istnienia doświadczył licznych zmian w sferze swoich praktyk religijnych, sposobu działalności, głoszonych poglądów, a także w sprawach organizacyjnych. Można to zaobserwować zarówno w skali globalnej, jak i lokalnej. Na gruncie polskim unikalnym tego przykładem jest Białostocczyzna wschodnia, ponieważ region ten w okresie międzywojennym powiązany był kulturowo z Białorusią Zachodnią oraz Ukrainą Zachodnią, przy znacznie słabszych powiązaniach z Polską centralną ze względu na barierę językową. Więzy te zostały utracone po II wojnie światowej. Zmieniał się stosunek do glosolalii, Zachodu, autorytetów, innych wyznań, jak i przydatności wykształcenia. Zmianom ulegał styl nabożeństwa. Początkowo językiem, którym się posługiwano na nabożeństwach był rosyjski. Po wojnie powoli dokonało się przyjście na język polski. Owe zmiany te dotyczą przede wszystkim trzech pierwszych pokoleń, różnice pomiędzy trzecim, a czwartym pokoleniem nie są już aż tak wielkie.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 2,
Ahead of print
Adaptacja kulturowa Łyśca, to jedno z kluczowych zagadnień w studiach nad dziedzictwem kulturowym jednego z najwyższych szczytów Gór Świętokrzyskich, skupione na pytaniu o sakralną funkcję w czasach przedchrześcijańskich, jej charakter, genezę, metrykę etniczną oraz zależność od otaczającej natury. Dotychczasowe poglądy oscylują między akceptacją a sceptycyzmem poznawczym. Jednakże tylko część badaczy odrzuca sakralną metrykę szczytu. Większość przychyla się do tezy, że plateau Łyśca było zagospodarowane jako górskie sanktuarium o metryce sięgającej daleko wstecz przed osadnictwem słowiańskim. Prezentowany artykuł jest podsumowaniem dotychczasowego stanu badań oraz próbą jego oceny. Autor skłania się do kontynuowania interpretacji szczytu jako dawnego górskiego sanktuarium o cechach tzw. „świętego gaju”, wyłączonej przestrzeni sakralnej delimitowanej datowanym na VIII/IX w. otaczającym kamiennym podwójnym wałem zgodnie z dotychczasowymi sugestiami badań archeologicznych lub jak u Germanów świątyni naturalnej w typie nemetonu. Pierwotnym powodem sakralizacji szczytu oraz obiektem odrębnej adoracji oraz źródłem nazwy wzniesienia było gołoborze, naturalny twór skalny pozbawiony lasu (goły od boru), który wpłynął na uformowanie się nazwy całego szczytu „Łysiec”, od przymiotnika „łysy”, w znaczeniu „góra łyskająca”, „błyskająca” z białą plamką – gołoborzem jako świetlnym (wypalonym przez światło?) znamieniem. Sugeruje także, że Łysiec dla czasów słowiańskich mógł być górą perunową, poświęconą Perunowi, władcy nieba, błyskawic, gromów, burzy.
Studia Religiologica,
Tom 57, Numer 2,
Ahead of print
Pentekostalizm od początku swego istnienia doświadczył licznych zmian w sferze swoich praktyk religijnych, sposobu działalności, głoszonych poglądów, a także w sprawach organizacyjnych. Można to zaobserwować zarówno w skali globalnej, jak i lokalnej. Na gruncie polskim unikalnym tego przykładem jest Białostocczyzna wschodnia, ponieważ region ten w okresie międzywojennym powiązany był kulturowo z Białorusią Zachodnią oraz Ukrainą Zachodnią, przy znacznie słabszych powiązaniach z Polską centralną ze względu na barierę językową. Więzy te zostały utracone po II wojnie światowej. Zmieniał się stosunek do glosolalii, Zachodu, autorytetów, innych wyznań, jak i przydatności wykształcenia. Zmianom ulegał styl nabożeństwa. Początkowo językiem, którym się posługiwano na nabożeństwach był rosyjski. Po wojnie powoli dokonało się przyjście na język polski. Owe zmiany te dotyczą przede wszystkim trzech pierwszych pokoleń, różnice pomiędzy trzecim, a czwartym pokoleniem nie są już aż tak wielkie.
Recenzja: Ireneusz Ziemiński, Religia jako idolatria. Esej filozoficzny o nieuchronności elementów idolatrycznych w religii, Uniwersytet Szczeciński, „Rozprawy i Studia”, T. (MCXCVIII) 1124, Szczecin 2020, ss. 218.
Recenzja: Słownik biograficzny uczestników ruchu zadrużnego w XX wieku, red. M. Dymek, T. Szczepański, „Trygław. Kwartalnik Metapolityczny”, Warszawa 2019, ss. 180.
Recenzja: Polskie tradycje ezoteryczne (1890–1939), seria „Światło i Ciemność”, edycja specjalna, T. I–V, red. serii M. Rzeczycka, T. 1–IV: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2019; T. V: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego / Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Gdańsk–Warszawa 2020; [English edition: Polish Esoteric Traditions (1890–1939): Selected Issues, ed. A. Świerzowska, transl. S. Jones, Gdańsk University Press, Sopot 2019, ss. 335].
Recenzja: Ireneusz Ziemiński, Religia jako idolatria. Esej filozoficzny o nieuchronności elementów idolatrycznych w religii, Uniwersytet Szczeciński, „Rozprawy i Studia”, T. (MCXCVIII) 1124, Szczecin 2020, ss. 218.
Recenzja: Słownik biograficzny uczestników ruchu zadrużnego w XX wieku, red. M. Dymek, T. Szczepański, „Trygław. Kwartalnik Metapolityczny”, Warszawa 2019, ss. 180.
Recenzja: Polskie tradycje ezoteryczne (1890–1939), seria „Światło i Ciemność”, edycja specjalna, T. I–V, red. serii M. Rzeczycka, T. 1–IV: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2019; T. V: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego / Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Gdańsk–Warszawa 2020; [English edition: Polish Esoteric Traditions (1890–1939): Selected Issues, ed. A. Świerzowska, transl. S. Jones, Gdańsk University Press, Sopot 2019, ss. 335].
Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 279/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych”.
Przygotowanie i wydanie w otwartym dostępie anglojęzycznych artykułów wydawanych w czasopiśmie "Studia Religiologica" w celu lepszego umiędzynarodowienia czasopisma - zadanie finansowane w ramach umowy 626/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Instytutu Religioznawstwa.
Redakcja zeszytu:
Małgorzata Grzywacz, Elżbieta Przybył-Sadowska
Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 279/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych”.
Przygotowanie i wydanie w otwartym dostępie anglojęzycznych artykułów wydawanych w czasopiśmie "Studia Religiologica" w celu lepszego umiędzynarodowienia czasopisma - zadanie finansowane w ramach umowy 626/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Instytutu Religioznawstwa.
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Instytutu Religioznawstwa.
Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 279/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 roku z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych”.
Przygotowanie i wydanie w otwartym dostępie anglojęzycznych artykułów wydawanych w czasopiśmie „Studia Religiologica” w celu lepszego umiędzynarodowienia czasopisma – zadanie finansowane w ramach umowy 626/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.
Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 279/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych”.
Przygotowanie i wydanie w otwartym dostępie anglojęzycznych artykułów wydawanych w czasopiśmie „Studia Religiologica” w celu lepszego umiędzynarodowienia czasopisma – zadanie finansowane w ramach umowy 626/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Instytutu Religioznawstwa.
Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 279/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych”.
Przygotowanie i wydanie w otwartym dostępie anglojęzycznych artykułów wydawanych w czasopiśmie "Studia Religiologica" w celu lepszego umiędzynarodowienia czasopisma - zadanie finansowane w ramach umowy 626/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Instytutu Religioznawstwa.
Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 279/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych”.
Przygotowanie i wydanie w otwartym dostępie anglojęzycznych artykułów wydawanych w czasopiśmie "Studia Religiologica" w celu lepszego umiędzynarodowienia czasopisma - zadanie finansowane w ramach umowy 626/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.
Rec.: Jakub Bohuszewicz, Od opętania do rytuału. Pojęcie i praktyka transu w kultach vodun i katolicyzmie, „Jagiellońskie Monografie Religioznawcze”, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2017, ss. 276.
Recenzja książki: Monika Ryszewska, Polskie muzułmanki. W poszukiwaniu tożsamości, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2018, 328 stron
Rec.: Jakub Bohuszewicz, Od opętania do rytuału. Pojęcie i praktyka transu w kultach vodun i katolicyzmie, „Jagiellońskie Monografie Religioznawcze”, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2017, ss. 276.
Recenzja książki: Monika Ryszewska, Polskie muzułmanki. W poszukiwaniu tożsamości, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2018, 328 stron
Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 279/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych”.
Przygotowanie i wydanie w otwartym dostępie anglojęzycznych artykułów wydawanych w czasopiśmie "Studia Religiologica" w celu lepszego umiędzynarodowienia czasopisma - zadanie finansowane w ramach umowy 626/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.
Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 279/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych”.
Przygotowanie i wydanie w otwartym dostępie anglojęzycznych artykułów wydawanych w czasopiśmie "Studia Religiologica" w celu lepszego umiędzynarodowienia czasopisma - zadanie finansowane w ramach umowy 626/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.
Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 279/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych”.
Przygotowanie i wydanie w otwartym dostępie anglojęzycznych artykułów wydawanych w czasopiśmie "Studia Religiologica" w celu lepszego umiędzynarodowienia czasopisma - zadanie finansowane w ramach umowy 626/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.
Uwagi na marginesie książki Rafała Łętochy Ekonomia współdziałania. Katolicka nauka społeczna wobec wyzwań globalnego kapitalizmu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016, ss. 250
Uwagi na marginesie książki Rafała Łętochy Ekonomia współdziałania. Katolicka nauka społeczna wobec wyzwań globalnego kapitalizmu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016, ss. 250
Studia Religiologica,
Tom 48, Numer 4,
2015, s. 369-370
Recenzja: Małgorzata Oleszkiewicz-Peralba, Fierce Feminine Divinities of Eurasia and Latin America: Baba Yaga, Kālī, Pombagira and Santa Muerte, wydawnictwo Palgrave Macmillan 2015, s. 188
Studia Religiologica,
Tom 48, Numer 4,
2015, s. 369-370
Recenzja: Małgorzata Oleszkiewicz-Peralba, Fierce Feminine Divinities of Eurasia and Latin America: Baba Yaga, Kālī, Pombagira and Santa Muerte, wydawnictwo Palgrave Macmillan 2015, s. 188
Recenzja książki: Modern Pagan and Native Faith Movements in Central and Eastern Europe, Kaarina Aitamurto, Scott Simpson (eds.), Durham 2013, 358 stron
Recenzja książki: Modern Pagan and Native Faith Movements in Central and Eastern Europe, Kaarina Aitamurto, Scott Simpson (eds.), Durham 2013, 358 stron
Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studia Religiologica – czasopismo redagowane w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego od 1977 roku. Publikuje artykuły, recenzje, sprawozdania i raporty z zakresu wszystkich subdyscyplin religioznawstwa.
Redaktorzy numeru:
Dominika Górnicz, Elżbieta Przybył-Sadowska
Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studia Religiologica – czasopismo redagowane w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego od 1977 roku. Publikuje artykuły, recenzje, sprawozdania i raporty z zakresu wszystkich subdyscyplin religioznawstwa.
Megalithic remnants have been the subject of numerous studies and constitute one of the most controversial subjects in archaeology. The problem of their function is still a point of disagrement among scholars. Archaeologists are usually very careful or critical about any interpretations concerning their religious, social or ritual meanings. The same scientific caution has generally led to ignoring of practices and beliefs found in modern folklore, let alone the biblical text. This is unfortunate, because the Bible is one of the very rare written sources informing us directly about prehistoric or proto-historical periods. Biblical references to the constructions and functions of megalithic monuments are numerous, and if authors have sometimes mentioned them, this has been merely as a simple list of verses without further comment or analysis. But in many places the Bible mentions the construction of megalithic monuments and gives precious information regarding their functions. Why not take them into consideration? The semantic contexts may also lead to further interpretations. I do not need to confess that the presentation only proposes a first approach to the problem, and quotations of the text will most unfortunately have to be reduced drastically.
Megalithic remnants have been the subject of numerous studies and constitute one of the most controversial subjects in archaeology. The problem of their function is still a point of disagrement among scholars. Archaeologists are usually very careful or critical about any interpretations concerning their religious, social or ritual meanings. The same scientific caution has generally led to ignoring of practices and beliefs found in modern folklore, let alone the biblical text. This is unfortunate, because the Bible is one of the very rare written sources informing us directly about prehistoric or proto-historical periods. Biblical references to the constructions and functions of megalithic monuments are numerous, and if authors have sometimes mentioned them, this has been merely as a simple list of verses without further comment or analysis. But in many places the Bible mentions the construction of megalithic monuments and gives precious information regarding their functions. Why not take them into consideration? The semantic contexts may also lead to further interpretations. I do not need to confess that the presentation only proposes a first approach to the problem, and quotations of the text will most unfortunately have to be reduced drastically.
W historii etyki polskiej pojawiło się kilka interesujących poglądów. Jednymi z najcenniejszych były koncepcje etyczne Witolda Rubczyńskiego (1864–1938), który głosił trzy oryginalne tezy: energetyzm duchowy (energizm etyczny), melioryzm oraz waloryzację małych bohaterów. Szczególnie cennym tematem był melioryzm. Rubczyński wypracował jego podłoże filozoficzne, psychologiczne i cywilizacyjne oraz zwrócił uwagę na podmiotowe czynniki postępu kultury. Głównym dziełem etycznym Rubczyńskiego na temat melioryzmu był Zarys etyki (1916).
Świadomość biegu czasu taka, by stała się dla kogoś historią, nie jest czymś powszechnym. W pierwotnych i tradycyjnych społecznościach czas stanowił wymiar organicznego, uduchowionego kosmosu i nie oddzielał się od świata zdarzeń uformowanych w abstrakcyjne następstwo chwil, układających się w linię biegnącą od nieskończenie oddalonego początku w stronę nieskończenie dalekiej przyszłości. Był postrzegany raczej jako forma rosnącego „drzewa” świata, którą bardzo trudno oddzielić od jej zawartości. W tym kontekście pytanie o tożsamość człowieka to pytanie o jego miejsce w świecie, bowiem to ono stanowi szczególny wymiar podmiotowości. Organiczność wszechświata w pierwotnym światopoglądzie to także jego dynamika, a jej dwoma wy znacznikami (idąc za antropolingwistami) jest to, co możliwe, i to, co zrealizowane. Swoją względną stałość taki świat uzyskuje w perspektywie niezmiennych praw magii, jakie nim rządzą. Być może ta właśnie stałość magicznych praw pozwalała na ukonstytuowanie się światopoglądu zdolnego do dalszej, już religijnej ewolucji.
W historii etyki polskiej pojawiło się kilka interesujących poglądów. Jednymi z najcenniejszych były koncepcje etyczne Witolda Rubczyńskiego (1864–1938), który głosił trzy oryginalne tezy: energetyzm duchowy (energizm etyczny), melioryzm oraz waloryzację małych bohaterów. Szczególnie cennym tematem był melioryzm. Rubczyński wypracował jego podłoże filozoficzne, psychologiczne i cywilizacyjne oraz zwrócił uwagę na podmiotowe czynniki postępu kultury. Głównym dziełem etycznym Rubczyńskiego na temat melioryzmu był Zarys etyki (1916).
Świadomość biegu czasu taka, by stała się dla kogoś historią, nie jest czymś powszechnym. W pierwotnych i tradycyjnych społecznościach czas stanowił wymiar organicznego, uduchowionego kosmosu i nie oddzielał się od świata zdarzeń uformowanych w abstrakcyjne następstwo chwil, układających się w linię biegnącą od nieskończenie oddalonego początku w stronę nieskończenie dalekiej przyszłości. Był postrzegany raczej jako forma rosnącego „drzewa” świata, którą bardzo trudno oddzielić od jej zawartości. W tym kontekście pytanie o tożsamość człowieka to pytanie o jego miejsce w świecie, bowiem to ono stanowi szczególny wymiar podmiotowości. Organiczność wszechświata w pierwotnym światopoglądzie to także jego dynamika, a jej dwoma wy znacznikami (idąc za antropolingwistami) jest to, co możliwe, i to, co zrealizowane. Swoją względną stałość taki świat uzyskuje w perspektywie niezmiennych praw magii, jakie nim rządzą. Być może ta właśnie stałość magicznych praw pozwalała na ukonstytuowanie się światopoglądu zdolnego do dalszej, już religijnej ewolucji.
WSPÓŁCZESNA LITERATURA HEREZJOLOGICZNA – STUDIUM CIĘŻKIEGO PRZYPADKU JEAN VAQUIÉ, OKULTYZM A WIARA KATOLICKA. PODSTAWOWE MOTYWY GNOSTYCKIE, TŁUM. ALEKSANDRA GONDEK, POLWEN, RADOM 2007, SS. 65
O ŚWIĘTOŚCI UMIERANIA – ŚMIERĆ I UMIERANIE W PERSPEKTYWIE RELIGIOZNAWCZEJ I RELIGIJNEJ J.L. FRANCZYK, BRAMA ŚMIERCI. PYTANIA O SPRAWY OSTATECZNE, KRAKÓW 2007, WAM, SS. 104 I K.P. KRAMER, ŚMIERĆ W RÓŻNYCH RELIGIACH ŚWIATA, TŁUM. MAREK CHOJNACKI, KRAKÓW 2007, WAM, SS. 332
WSPÓŁCZESNA LITERATURA HEREZJOLOGICZNA – STUDIUM CIĘŻKIEGO PRZYPADKU JEAN VAQUIÉ, OKULTYZM A WIARA KATOLICKA. PODSTAWOWE MOTYWY GNOSTYCKIE, TŁUM. ALEKSANDRA GONDEK, POLWEN, RADOM 2007, SS. 65
O ŚWIĘTOŚCI UMIERANIA – ŚMIERĆ I UMIERANIE W PERSPEKTYWIE RELIGIOZNAWCZEJ I RELIGIJNEJ J.L. FRANCZYK, BRAMA ŚMIERCI. PYTANIA O SPRAWY OSTATECZNE, KRAKÓW 2007, WAM, SS. 104 I K.P. KRAMER, ŚMIERĆ W RÓŻNYCH RELIGIACH ŚWIATA, TŁUM. MAREK CHOJNACKI, KRAKÓW 2007, WAM, SS. 332
Acta Synodalia ab anno 50 ad annum 381 (Synodi et Collectiones legum vol. I) – Dokumenty synodów od 50 do 381 roku (Synody i Kolekcje Praw tom 1), układ i opracowanie Arkadiusz Baron i Henryk Pietras SJ, Kraków 2006 (Wydawnictwo WAM, „Źródła Myśli Teologicznej” 37), ss. 356.
Acta Synodalia ab anno 50 ad annum 381 (Synodi et Collectiones legum vol. I) – Dokumenty synodów od 50 do 381 roku (Synody i Kolekcje Praw tom 1), układ i opracowanie Arkadiusz Baron i Henryk Pietras SJ, Kraków 2006 (Wydawnictwo WAM, „Źródła Myśli Teologicznej” 37), ss. 356.